همايش «زن و زندان»، عصر روز چهارشنبه از سوي انجمن دفاع از حقوق زندانيان برگزار شد.
به گزارش خبرنگار حقوقي خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا)، در اين مراسم، فريدهي غيرت، نايب رييس انجمن دفاع از حقوق زندانيان با تشريح فلسفه وجودي بازداشت، بازداشتگاه، زندان و تفكيك بين زنداني زن و مرد، تصريح كرد: شروع اسارت با بازداشت است و بازداشت اصولا به معناي جلوگيري از آزادي در مدت معين است كه ممكن است از سوي مرجع قانوني صورت گيرد يا مرجع غيرقانوني.
وي افزود: اگر بازداشت از سوي مرجع غيرقانوني صورت گيرد، اصل بازداشت جرم بوده و مشمول مجازات است و مرجع رسمي و قانوني نيز تنها در صورت داشتن صلاحيت ميتواند اقدام به بازداشت افراد كند.
غيرت خاطرنشان كرد: بازداشت عنوان حبس را ندارد و بنا به مستندات تاريخي به صرف داشتن سوءظن به كسي، نميتوان اقدام به بازداشت او كرد. از نظر حقوقي نيز بازداشت ممنوع است مگر به حكم قانون و با رعايت اصول اعلاميهي جهاني حقوق بشر قراردادهاي بينالمللي و قانون اساسي.
اين حقوقدان، دليل به وجود آمدن زندان را كه سالب آزادي است، نياز جامعه و ضمانت اجراي قوانين دانست و گفت: نقض قانون نهتنها جنبه فردي دارد بلكه متوجه جامعه نيز ميشود لذا جامعه براي حفظ خود ناگزير از سلب آزادي افراد به عنوان مجازات ميشود؛ البته در اين ميان بايد تفاوت فاحشي بين زندانياني كه براي تفكرات بالاي آزاديخواهي تلاش كردند با زندان عادي كه منافع خود را در نظر داشتهاند، قايل شويم.
وي ضمن بيان تاريخچهي مجازاتها، افزود: به هرحال زندان امر پسنديدهاي نيست اما نظام جامعه بايد حفظ شود و جامعه به خاطر پاسداري از نظام خود ناگزير از درنظر گرفتن اين مجازات است؛ اما زنداني داراي حقوقي است كه به وي داده شود، خصوصا به زندانيان زن كه همواره تضييع حقوقشان، مضاعف بوده است. اميدواريم به مدينهي فاضلهاي دست يابيم كه در آن زندان وجود نداشته باشد؛ چه زنداني مرد و چه زنداني زن.
در ادامهي اين مراسم مقالهاي از «آن هريسون» – محقق سازمان عفو بينالملل، توسط يكي از اعضاي انجمن دفاع از حقوق زندانيان قرائت شد كه در آن به آمارهايي در مورد تعداد زنان در زندان، بازداشت زنان بدون اتهام يا محاكمه، شرايط بازداشت زنان و بدرفتاري با آنان اشاره شده بود.
همچنين در اين همايش حسيني، مددكار كانون اصلاح و تربيت، با اشاره به تعامل كانون با دادگاهها، به تشريح برخي از خدمات كانون خصوصا در مورد دختران اشاره كرد.
در اين گردهمايي، دكتر اعلايي از استادان دانشگاه و محققان در زمينهي ايدز، به بيان آخرين مطالعات صورت گرفته در مورد وضعيت بيماري ايدز در زندانها اشاره و مساله بهداشت رواني را يكي از مهمترين مسايل زندانيان عنوان كرد.
در پايان دكتر رزا قراچورلو، حقوقدان و وكيل دادگستري، به ارايه گزارشهاي سازمان ديدهبان حقوق بشر در مورد وضعيت زندانيان خصوصا زندانيان زن و همچنين به بيان اصول و قواعد بينالمللي در مورد زندانيان پرداخت و گفت: آنچه در حال حاضر وجود دارد، فاصلهي زيادي با اين اصول و قواعد و آنچه كه بايد باشد، دارد.
به نقل از ایسنا
متن زیر به نقل از سایت کانون زنان ایرانی
کانون زنان ایرانی: همایش "زن و زندان" در حالی برگزار شد که دبیر این همایش,خود در زندان به سر می برد.عصر چهارشنبه,فریده غیرت نایب رییس انجمن دفاع از حقوق زندانیان پشت تریبون می رود و از مرضیه مرتاضی,دبیرهمایش زن وزندان و فاطمه گوارایی,عضو این انجمن یاد می کند:"ما اینجا موضوع زن و زندان را به صورت تئوری بررسی می کنیم درحالی که این دو عزیز شاید می خواستند به طورعملی نشان دهند که زن در زندان و بند یعنی چه؟"
این دهمین همایش انجمن دفاع از حقوق زندانیان است که تقارنش با روز جهانی زن ,هشتم مارس,برگزارکنندگانش را برآن داشت تا درباره زن و زندان بحث کنند و باز از سر حادثه,این همایش مصادف شد با دستگیری 33 تن از فعالان جنبش زنان که موقع برگزاری این همایش در بند 209 زندانی شده بودند و فضای سالن از دربند بودن این فعالان متاثر بود.
مجری برنامه پشت تریبون می رود:"قرار بود خانم مرتاضی,دبیر این همایش سخنران اول باشند؛اما حالا در زندان گرفتارند." و به جایش علی اکبر جعفری,مسئول کمیته پژوهش و آموزش انجمن دربارهاین همایش می گوید.
فریده غیرت دومین سخنران جلسه درباره فلسفه به وجود آمدن بازداشت,بازداشتگاه و تفاوت مجازات زندان برای زن و مرد می گوید.او که وکالت تعدادی از زنان فعال جنبش زنان را که در بند هستند؛ برعهده دارد ,در طول صحبت هایش از آنها یاد می کند:"شروع اسارت همیشه با بازداشت است.33 نفر از عزیزانمان بازداشت شدند و ما( انجمن دفاع از حقوق زندانیان )صرف نظر از نوع اتهام همواره به دفاع از حقوق زندانیان می پردازیم."
و سپس مفهوم بازداشت را اینگونه تعریف می کند:"جلوگیری از آزادی کسی به مدت معینی است که این اقدام می تواند از سوی مراجع رسمی و هم مراجع غیر رسمی انجام شود که در شکل دوم بازداشت غیر قانونی است."
او می افزاید:"بازداشت عنوان حبس ندارد و به صرف سوء ظن نباید کسی را بازداشت کرد."
به گفته او از نظر حقوقی بازداشت افراد ممنوع است مگر به حکم قانون و با حفظ و رعایت اصول کلی که در اعلامیه جهانی حقوق بشر و سایر اسناد بین المللی و قوانین داخلی پذیرفته شده است.ماده 9 اعلامیه جهانی حقوق بشر اعلام می دارد که احدی نباید خودسرانه توقیف,حبس و یا تبعید شود.
ماده 5 هم تاکید می کند که احدی را نمی توان تحت شکنجه,مجازات یا رفتاری قرارداد که ظالمانه یا بر خلاف انسانیت و شئون بشری باشد.
این حقوق دان اصل 39 قانون اساسی کشور را هم یاذآوری می کند:"هتک حرمت و حیثیت کسی که به حکم قانون دستگیر ,بازداشت,زندانی یا تبعید شده به هر صورت که باشد؛ممنوع و موجب مجازات است.متهم پس از محاکمه و اثبات مجرمیتش به عنوان محکوم مجبور به طی دوران حبس یا زندان می شود."
او در ادامه زندان را تعریف می کند:"زندان در تعریف کلی حقوقی جای نگهداری بزهکاران است و این که چرا بازداشتگاه و زندان به وجود آمده؛نیاز جامعه و ضمانت اجرای مقررات و نظامات موجود جامعه است."
او در اینجا تذکر می دهد که میان زندانی سیاسی با سایر زندانیان تفاوت وجود دارد:"تفاوتی فاحش بین زندانیان سیاسی که منافع فردی و شخصی را دنبال نمی کند با زندانیانی که به نفع خود جامعه را متضرر می کنند؛وجود دارد ولی هردوی این گروه دارای حقوقی هستند که به عنوان یک زندانی باید از آن برخوردار باشند."
او درباره تاریخچه زندان زنان می گوید:"مدارکی که گویای وضعیت زنان زندانی باشد؛وجود ندارد درست مثل سایر حالات زنان و مسائل مربوط به آنها.شاید به خاطر که زنان معمولا در حصار خانه ها به سر برده اند,زندان آنان نیز در همان خانه بود."
به گفته او در صدر اسلام حبس زانیه وجود داشته است.در آیه 15 سوره نساء آمده که اگر زنان شما مرتکب فحشا می شوند از چهار تن از خودتان بر ضد آن شهادت بخئاهید اگر شهادت دادند زنان را در خانه محبوس داری تا مرگشان فرا رسد و یا خدا راهی پیش پایشان نهد."
اما این حقوق دان اعتقاد دارد که در پدیده عمومی بزهکاری نقش زنان بسیار کمتر از مردان به چشم می آید و جرایم زنان در مقایسه با مردان یک به 10 است. اما نباید در نوع جرایم اشتباه کنیم.زیرا اگرچه زنان در مورد میزان جرایم نسبت به مردان از نرخ مجرمیت کمتری برخوردارند؛ اما نوع جرم آنان چندان کم نیست.بچه کشی , مسموم کردن,سقط جنین و قتل در جرایم آنها دیده شده است.
او در ادامه جایگاه جرم زنان را به لحاظ تاریخی در ایران بررسی می کند.اینکه در دوره پادشاهان ساسانی زنان از حیث مجرمیت صغیر فرض شده و قواعد عمومی مجازات شامل حال آنها نمی شد ولی طریق و نحوه انتخاب مجازات زنان کاملا روشن نیست.
غیرت ادامه می دهد:"به طور کلی علل اولیه تفاوت جرم زنان و مردان را باید در زمینه های فیزیولوژی و اجتماعی دانست و علل ثانویه را در زمینه آمار و به ویژه رقم پنهان بزهکاری زنان جستجو کرد.شکنندگی و ظرافت زنان در زمینه بیولوژیکی,عدم شرکت آنها در فعالیت های اجتماعی همسان و عدم وجود آمار دقیق از جرایم حقیقی زنان به دلیل پنهان کاری آنها آشکار نمی شود و از طرفی ارفاقهای پلیس و دادگاه در مورد آنها علل عمده تفاوت جرایم مردان و زنان است."
او می گوید:"در عصر حاضر همه علما اتفاق نظر دارند که جنسیت زنان موجب عدم مسئولیت کامل جزایی آنها نخواهد شد ولی برخی (متاسفانه)مدعی شده اند که زن در مقابل اغوائات زبون ایت و مقاومتش کمتر از مرد است.بنابراین باید در مجازات جرم جرم ارتکابی او تخفیف قایل شد.اما دلایا درباره مادونی زن نسبت به مرد از طرف امار تایید نشده است."
این حقوقدان تاثیر بد زندانی بودن زنان را عمیق تر از مردان می داند:"دور بودن زنان زندانی از محیط خانواده و فرزندان تاثیر عمیقی در روح و روان آنها به جای می گذارد.دور بودن از خانواده کانون خانواده را متلاشی می کند و در سرنوشت و تربیت فرزندان تاثیر نامطلوبی دارد.نابسامانی در بین فرزندان زنان زندانی به مراتب از فرزندان مردان زندانی بیشتر است."
غیرت در این لحظه خاطرات زنی را یادآوری می کندکه سنگسار نجات یافته بود:"آن زن در روزهای نزدیک شدن حکمش دلهره سنگسار شدن را با خود داشت؛اما در عین حال دائما به فرزندانش فکر می کرد..."
او در پایان آرزو می کند که روزی برسد که هیچ زن و مردی زندانی نشوند و باز هم از دستگیرشدگان خیابان دادگاه انقلاب یاد می کند.
در ادمه این همایش متن سخنرانی "آن هریسون" محقق برنامه خاورمیانه و شمال افریقای دبیرخانه سازمان عفو بین المللخوانده می شود؛چراکه با وجود پیگیری ها و تلاش های انجمن و خانم هریسون ,به او برای ورود به ایران ویزا داده نشد.اما "آن هریسون" سخنرانی اش را فیلمبرداری کرده بود و با ترجمه همزمان نبودش را در همایش زن و زندان کمرنگ تر کرد.
همچنین در ادمه این همایش نماآهنگی ساخته آسیه امینی,روزنامه نگار و شاعر پخش می شود.این بار هم آه از نهاد حاضران در جلسه بر می آید چرا که او هم جزو دستگیرشدگانی است که قرار بود در هایش زن و زندان حضور بیابد اما حالا خودش در زندان محبوس است.